Tính đến tháng 11 năm 2015, cả nước hiện có 200 cảng, trong đó có 190 cảng hàng hóa, 10 cảng hành khách, có 13 cảng tiếp nhận phương tiện thủy nước ngoài; 8.402 bến thủy nội địa đang hoạt động (6.119 bến hàng hóa, 178 bến hành khách, 2.283 bến khách ngang sông). Đối với bến hàng hóa, hành khách đã cấp phép hoạt động 4.672/6.119 đạt 76%, 1.447/6.119 bến chưa được cấp phép, chiếm 34%; 1.898/2.283 bến khách ngang sông (đạt 83,1%). Tuy nhiên, phần lớn các bến thuỷ nội địa, kể cả các bến được cấp phép vẫn dựa vào điều kiện tự nhiên là chủ yếu, điều kiện bảo đảm trật tự an toàn giao thông nhìn chung còn nhiều hạn chế, chưa thực sự đáp ứng theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, tổng số phương tiện thủy nội địa đăng ký là: 240.317 chiếc với tổng trọng tải là: 13.691.623 tấn; 537.470 ghế; tổng công suất 10.000.412 CV, đạt 46,7% so với tổng số phương tiện điều tra năm 2007. Có 319.295 người được cấp giấy chứng nhận khả năng chuyên môn, bao gồm thuyền trưởng 111.613, máy trưởng 42.623; chứng chỉ chuyên môn 142.841, giấy chứng nhận học tập pháp luật 22.218. Riêng trong năm 2015, số phương tiện thủy đã đăng ký là 1.125 chiếc; ngành chức năng đã tổ chức đào tạo cấp giấy chứng nhân khả năng chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn cho 4.759 người.

Tính đến ngày 31/10/2015, toàn quốc đã đăng kiểm đạt 62,6% loại phương tiện thuộc diện phải đăng kiểm, còn 37,4% phương tiện thuộc diện đăng kiểm nhưng chưa đến kiểm tra, đăng kiểm theo quy định.

Thực tế hoạt động giao thông đường thủy còn tồn tại nhiều bất cập, hạ tầng giao thông chủ yếu khai thác dựa trên điều kiện tự nhiên sẵn có. Người tham gia giao thông đường thủy vẫn chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, còn nhiều trường hợp điều khiển phương tiện không bằng, chứng chỉ chuyên môn, phương tiện không đăng ký, đăng kiểm... Bến thủy không bảo đảm các điều kiện an toàn, việc chấp hành quy định về mặc áo phao, sử dụng dụng cụ nổi cứu sinh cá nhân khi đi trên phương tiện chở khách ngang sông còn mang tính hình thức, đối phó với lực lượng chức năng khi bị kiểm tra....

Lực lượng Cảnh sát đường thủy nội địa kiểm tra giấy tờ 

các phương tiện thủy nội địa

Thực hiện công tác bảo đảm ATGT đường thủy nội địa, trong năm 2015, lực lượng Cảnh sát đường thủy đã tổ chức hơn 42.825 ca tuần tra kiểm soát với 146.787 lượt cán bộ chiến sỹ tham gia. Qua đó đã kiểm tra, lập biên bản xử lý 210.236 trường hợp với 215.649 hành vi vi phạm; ra quyết định phạt tiền 196.085 trường hợp, chuyển Kho bạc Nhà nước hơn 120 tỷ đồng; đình chỉ 459 các trường hợp không đảm bảo điều kiện hoạt động; tịch thu 04 bằng, chứng chỉ chuyên môn giả; tước quyền sử dụng bằng, chứng chỉ chuyên môn có thời hạn 74 trường hợp. Trong tập trung vào các lỗi: Chở quá vạch dấu mớn nước an toàn; Vi phạm quy định về đăng ký, đăng kiểm; Vi phạm về trang thiết bị an toàn phương tiện, dụng cụ nổi cứu sinh, cứu đắm.

Đồng thời, lực lượng Cảnh sát đường thuỷ đã phối hợp với Bộ đội Biên phòng; lực lượng quản lý đường thủy nội địa Việt Nam, Đăng kiểm Việt Nam; Khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản về công tác đảm bảo TTATGT đường thủy nội địa và các quy định của pháp luật. Thông qua công tác phối hợp đã kiểm tra 28.789 trường hợp, qua đó lập biên bản vi phạm hành chính 22.736 trường hợp, ra quyết định xử lý vi phạm hành chính 22.699 trường hợp, nộp Kho bạc Nhà nước hơn 20,3 tỷ đồng; đình chỉ hoạt động 277 trường hợp không đảm bảo điều kiện an toàn hoạt động; bắt giữ 420 trường hợp sử dụng xung điện để đánh bắt thuỷ sản trái phép đã chuyển giao cơ quan chức năng xử lý theo quy định; thanh thải hơn 16.289 vật chướng ngại lấn chiếm luồng và hành lang bảo vệ luồng; vận động nhân dân tự tháo dỡ 1.368 cây cọc; kiến nghị với ngành đường thủy nội địa di dời 375 báo hiệu dẫn luồng không phù hợp.

Lực lượng Cảnh sát đường thủy còn phối hợp với lực lượng chức năng phát hiện 80 vụ phạm pháp kinh tế, hình sự, thu giữ: 142.826 gói thuốc lá ngoại, 49.995 kg đường cát, 35 phương tiện thủy, 06 súng các loại, 113 viên đạn, 120 kg pháo nổ, 07 quả lựu đạn, 7.200 lít dầu DO, 8 tấn thức ăn chăn nuôi, 130 tấn vôi, 38 tấn phân DAP, 3.500 tấn xi măng không hóa đơn chứng từ và nhiều hàng hoá có giá trị khác.

Mặc dù được sự quan tâm, chỉ đạo của các cấp lãnh đạo, quyết tâm chính trị rất lớn của lực lượng chức năng nhưng hình trật tự an toàn giao thông đường thủy nội địa vẫn còn diễn biến phức tạp. Năm 2015, toàn quốc xảy ra 96 vụ tai nạn giao thông đường thủy nội địa tăng 6 vụ so với năm 2014 (96/90 vụ), làm chết 74 người tăng 8 người so với năm 2014 (74/68 người chết), làm 15 bị thương tăng 5 người so với năm 2014 (15/10 người bị thương). Đặc biệt là những nguy cơ xảy ra các vụ TNGT đường thủy, tai nạn cháy nổ… gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, làm chết nhiều người vẫn hiện hữu, nhất là với các phương tiện chở khách ngang sông, phương tiện du lịch, nhà hàng nổi…

 Tình hình khai thác cát, sỏi, khoáng sản trên đường thủy nội địa vẫn đang là vấn đề phức tạp hiện nay. Công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này còn chồng chéo, sự phối hợp giữa các ngành, các cấp chưa đồng bộ, hậu quả không chỉ làm cản trở giao thông mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi sinh, môi trường, sạt lở đất đai, đê điều, gây bức xúc trong dư luận, nhân dân.

Trong năm những năm tiếp theo lực lượng các cơ quan chức năng cần tiếp tục cụ thể hoá các nội dung trong Chỉ thị  số 09-CT/TW ngày 01/12/2011 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc trong tình hình mới” đồng thời thực hiện giai đoạn hai cuộc vận động “Văn hóa giao thông với bình yên sông nước” từ năm 2015 đến năm 2020 góp phần làm giảm tình trạng tai nạn giao thông đường thủy nội địa cũng như xây dựng nét đẹp văn hóa giao thông khi tham gia giao thông đường thủy nội địa./.

Đức Thuận, Phòng Tuyên truyền