Bến khách ngang sông là một bộ phận trong kết cấu hạ tầng giao thông đường thủy nội địa. Tại đây, việc vận tải hành khách chở người từ bờ bên này sang bờ bên kia gắn liền với đời sống sinh hoạt hàng ngày của cộng đồng dân cư sinh sống hai bên bờ và các vùng dân cư khác trên các địa phương trong cả nước.

bến khách ngang sông gắn liền với đời sống sinh hoạt của người dân sông nước

Bến khách ngang sông đa phần được hình thành theo nhu cầu đi lại của nhân dân sinh sống hai bên bờ sông, kênh; quy mô nhỏ lẻ, không theo quy hoạch, hoạt động tự phát, nhiều nơi hoạt động mang tính chất mùa vụ; các bến khách ngang sông chưa được quan tâm đầu tư kết cấu hạ tầng thỏa đáng, chủ yếu dựa vào điều kiện tự nhiên hai bên bờ sông, kênh. Nhiều nơi chưa có nhà chờ, cầu dẫn cố định cho hành khách lên, xuống phương tiện. Hệ thống tín, báo hiệu lắp đặt ban đầu rất đơn giản thậm chí nhiều nơi không có. Phương tiện chở khách chưa đáp ứng được yêu cầu tối thiểu, nhiều nơi sử dụng phương tiện chất lượng kém; trang thiết bị an toàn như: cứu sinh, cứu đắm, phòng cháy chữa cháy cũ nát, không đủ theo yêu cầu, thậm chí nhiều phương tiện không có nhưng vẫn hoạt động đưa đón khách qua sông. Nhiều người hành nghề điều khiển phương tiện chở khách ngang sông có trình độ dân trí thấp, nhiều người ở vùng sâu, vùng xa không có điều kiện tiếp cận, tìm hiểu và học tập các các quy định của pháp luật có liên quan đến hoạt động vận tải hành khách ngang sông. Phần lớn người hành nghề cũng chưa có chứng chỉ chuyên môn theo quy định nhưng vẫn điều khiển phương tiện; ý thức chấp hành các quy định về an toàn của các chủ bến, chủ phương tiện, hành khách, đặc biệt là người điều khiển phương tiện còn rất thấp, một số trường hợp người điều khiển phương tiện vì lợi nhuận mà bất chấp sự an toàn và tính mạng của người dân.

Trong hoạt động giao thông đường thủy nội địa đã chứng kiến nhiều vụ tại nạn đặc biệt nghiệm trọng, gây nên những hậu quả thương tâm, hằn sâu trong ký ức của những người may mắn thoát được lưỡi hái tử thần.

Hẳn ai cũng nhớ vụ tai nạn giao thông đường thủy đặc biệt nghiêm trọng xảy ra sáng ngày 30 Tết Kỷ Sửu (25/1/2009) tại bến đò xã Quang Hải, Quảng Trạch, Quảng Bình. Do chủ phương tiện không chấp hành nghiêm các quy định về an toàn, cố tình chở quá tải khi chở khách đi chợ sắm tết nên đã làm lật đò khiến 42 người thiệt mạng, gây dư luận quan ngại trong xã hội.

Vào lúc 19h30 ngày 24/12/2012, tại bến đò xã Quảng Thuận (thuộc xóm Cồn Kéc, xã Quảng Thuận, huyện Quảng Trạch, Quảng Bình), đã xảy ra một vụ lật đò làm 03 người chết. Tai nạn xảy khi phương tiện không có trang thiết bị cứu sinh; khi đò ra cách bờ 50m thì bị lật dẫn đến đắm đò.

Nguyên nhân dẫn đến các vụ tai nạn giao thông đường thủy nội địa tại bến khách ngang sông chủ yếu do nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật về đảm bảo TTATGT đường thủy nội địa của chủ bến, hành khách, đặc biệt là người điều khiển phương tiện chở khách ngang sông còn quá thấp, chưa nhận thức hậu quả có thể xảy ra tai nạn trong hoạt động này. Hơn nữa, cơ sở hạ tầng cho hoạt động giao thông đường thủy nói chung và hoạt động chở khách ngang sông nói riêng chưa được đầu tư đúng mức và phù hợp với yêu cầu của thực tiễn. Công tác phát hiện và xử lý vi phạm tại các bến khách ngang sông của các cơ quan chức năng còn chưa thường xuyên và hiệu quả không cao, đặc biệt là các vùng nông thôn, vùng xa xôi hẻo lánh. Công tác đào tạo, sát hạch và kiểm tra của các cơ quan chức năng đối với hoạt động vận tải hành khách ngang sông chưa có hiệu quả ở nhiều tuyến, nhiều đơn vị địa phương.

Giảm thiểu tai nạn giao thông đường thủy nội địa tại bến khách ngang sông đặt ra một số vấn đề:

Thứ nhất, cần làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về TTATGT đường thủy nội địa. Tập trung vào các đối tượng liên quan trực tiếp đến hoạt động vận tải hành khách ngang sông, đặc biệt đối tượng là người điều khiển phương tiện chở khách ngang sông.

Thứ hai, với chức năng, nhiệm vụ được giao, đẩy mạnh xây dựng và thực hiện các phong trào, cuộc vận động như: “Văn hóa giao thông vì bình yên sông nước”, “Người đi đò mặc áo phao” nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm của người dân khi tham gia giao thông, người điều khiển phương tiện trở khách ngang sông, giảm thiểu thiệt hại, đặc biệt là số người chết khi xảy ra tai nạn giao thông tại các bến khách ngang sông.

Thứ ba, quan tâm công tác đào tạo, đăng ký, đăng kiểm và quản lý người điều khiển phương tiện trở khách ngang sông.

Thứ tư, tăng cường công tác tuần tra kiểm soát, phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm liên quan đến vận tải hành khách ngang sông, thực hiện tốt công tác điều tra cơ bản, nắm tình hình và xây dựng các mô hình bến khách an toàn./.

Nguyễn Văn Châu, HVCSND