Eo biển Bab el-Mandeb - “quân bài” của Iran trong cuộc chiến với Mỹ-Israel

schedule 01/01/1970 08:00 Lượt xem: 8

(Dân trí) - Eo biển Bab el-Mandeb giữ vai trò trọng yếu đối với dòng chảy thương mại Á - Âu. Bất kỳ con tàu nào đi lại giữa châu Âu và châu Á qua kênh đào Suez đều phải đi qua tuyến huyết mạch này.

Eo biển Bab el-Mandeb, nằm giữa Yemen và Djibouti, là một trong những điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới. Với chiều rộng hẹp nhất chỉ khoảng 29-30km, eo biển này nối biển Đỏ với Ấn Độ Dương, đồng thời là cửa ngõ duy nhất dẫn vào kênh đào Suez - tuyến đường ngắn nhất giữa châu Á và châu Âu. Bất kỳ tàu bè nào di chuyển giữa hai châu lục này đều phải qua đây. Theo dữ liệu lịch sử, khoảng 10-12% thương mại hàng hải toàn cầu và trung bình 8,8 triệu thùng dầu thô mỗi ngày đã từng đi qua eo biển này trước các cuộc khủng hoảng gần đây.

Nếu eo biển Bab el-Mandeb bị phong tỏa, hậu quả có thể rất nghiêm trọng, đặc biệt khi eo biển chiến lược Hormuz vẫn đang bị “đóng băng”.

Tầm quan trọng của Bab el-Mandeb càng trở nên nổi bật trong bối cảnh eo biển Hormuz (điểm xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất từ Vùng Vịnh) đang bị Iran phong tỏa do cuộc xung đột trực tiếp với Mỹ và Israel. Từ ngày 28/2, Iran trả đũa đối thủ bằng cách áp dụng các biện pháp phong tỏa thực tế tại eo Hormuz, làm gián đoạn khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương 20% nhu cầu dầu toàn cầu. Nếu Bab el-Mandeb cũng bị phong tỏa, thế giới sẽ đối mặt kịch bản “hai điểm nghẽn kép”, ảnh hưởng đến gần 30% dầu vận chuyển bằng biển và một phần lớn thương mại Á-Âu.

Vào giữa tháng 3, lực lượng Houthi tại Yemen, đồng minh thân cận của Iran trong “Trục Kháng chiến”, đưa ra lời cảnh báo mạnh mẽ. Chỉ huy quân sự cấp cao Abed al-Thawr của Houthi tuyên bố: “Một khi quyết định can thiệp được đưa ra, biện pháp đầu tiên có thể là tuyên bố chính thức phong tỏa đường thủy chống lại Mỹ và Israel”. Ông nhấn mạnh, các tàu buôn, tàu chiến, kể cả tàu sân bay hướng đến lãnh thổ Mỹ hoặc các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng (Israel) có thể bị chặn lại. Houthi cũng xem xét “đóng hoàn toàn Eo biển Bab el-Mandeb đối với bất kỳ tàu nào đến cảng của Israel”.

Lãnh đạo tối cao Houthi Abdul Malik al-Houthi bổ sung rằng lực lượng của ông “đã đặt tay lên cò súng” và sẵn sàng hành động nếu xung đột leo thang. Những tuyên bố cứng rắn này được đưa ra chỉ 2 tuần sau khi chiến tranh Mỹ - Israel với Iran bùng nổ, chúng không chỉ là lời đe dọa suông mà phản ánh chiến lược sử dụng Bab el-Mandeb như một “quân bài” chiến lược của Iran thông qua lực lượng ủy nhiệm.

Houthi - kiểm soát phần lớn Yemen kể từ 2014 và được Iran hỗ trợ vũ khí, huấn luyện - nổi lên như một lực lượng then chốt. Từ cuối năm 2023 đến 2025, lực lượng Houthi bị cáo buộc đã thực hiện hơn 190 cuộc tấn công tàu bè ở Biển Đỏ, buộc nhiều hãng tàu lớn phải tránh tuyến Suez.

Lịch sử cho thấy Bab el-Mandeb từng bị gọi là “Cổng nước mắt” vì nguy cơ tàu đắm và xung đột. Houthi đã từng áp dụng phong tỏa thực tế đối với tàu Israel hoặc liên quan, dẫn đến giảm 50-57% lưu lượng tàu qua Suez trong các giai đoạn đỉnh điểm.

Lời cảnh báo mới nhất không phải là lần đầu. Tuy nhiên, lần này gắn liền trực tiếp với yêu cầu “hỗ trợ Iran” giữa lúc Hormuz đã bị đóng, tạo áp lực kép chưa từng có. Các chuyên gia phân tích gọi đây là chiến lược “chiến tranh ủy nhiệm” của Iran, giúp Tehran gây tổn hại cho kinh tế phương Tây mà không cần đối đầu trực tiếp.

​ Nguyễn Tuân
Chia sẻ ý kiến của bạn
0/1200 ký tự
comment_bankChưa có bình luận nào

Bài viết cùng chuyên mục

Đường dây nóng

Thi Trắc nghiêm

Thăm dò ý kiến

Giải pháp kiềm chế và giảm tai nạn giao thông