Bảo vệ con người là mục đích của pháp luật về TTATGT

Từ 01/8, Nghị định số 46/2016/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt chính thức có hiệu lực. Nghị định này sẽ có nhiều điểm mới, trong đó mở rộng nhiều mức phạt và nâng cao chế tài xử lý với các hành vi vi phạm giao thông.

Để người dân hiểu rõ hơn về quy định này Báo Tuổi Trẻ xin phép được trao đổi thêm với Thượng tá Đỗ Thanh Bình, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an.

1. Xin ông cho biết những điểm thay đổi lớn nhất của nghị định mới về xử phạt giao thông?

Về nội dung của Nghị định đã được cơ quan chủ trì tham mưu cho Chính phủ ban hành Nghị định này là Bộ Giao thông vận tải thông tin tới người dân và các cơ quan thông tin đại chúng. CSGT là lực lượng chính trong thực thi pháp luật về an toàn giao thông, xử lý các vi phạm quy định tại Nghị định này, do đó chúng tôi thống kê chi tiết các hành vi, thì Nghị định 46/2016/NĐ-CP có tất cả 2659 hành vi, tình tiết, hình thức vi phạm và biện pháp khắc phục hậu quả, tăng 594 so với hai Nghị định 171 và 107 của Chính phủ quy định xử lý vi phạm hành chính về TTATGT trước đây.

Trong đó, phải kể đến nhóm hành vi vi phạm về nồng độ cồn; đi xe máy vào đường cao tốc, không tuân thủ các quy định về dừng xe, đỗ xe trên đường cao tốc; dùng chân để điều khiển vô lăng xe ô tô khi xe đang chạy; không chấp hành hiệu lệnh dừng xe của người thi hành công vụ hoặc gây TNGT; vận chuyển hàng hóa quá trọng tải cho phép chở của phương tiện; quá tải trọng cho phép của cầu, đường có mức xử phạt, nhất là phạt tiền tăng cao.

Rồi xử phạt mới liên quan đến thắt dây an toàn tại vị trí có trang bị dây an toàn khi xe đang chạy; xử lý vi phạm đối với tổ chức thu phí đường bộ để ùn tắc tại trạm thu phí…

Pháp luật ATGT sinh ra để phòng ngừa TNGT, bảo vệ con người

2. Nghị định mới được sửa đổi, bổ sung mức phạt với nhiều hành vi là nguyên nhân gây TNGT. Theo ông, khi nghị định chính thức có hiệu lực, đi vào cuộc sống, liệu vấn đề an toàn giao thông sẽ được đảm bảo hơn? Tai nạn giao thông sẽ giảm?

Việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật về giao thông đều tập trung vào việc hạn chế tối đa thiệt hại về người, tài sản do TNGT gây ra, xây dựng trật tự giao thông, văn hoá giao thông phục vụ phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội của đất nước.

Mục đích sửa đổi Nghị định là tập trung vào việc hạn chế những vi phạm là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến TNGT như: vi phạm về nồng độ cồn, tốc độ, không chấp hành quy tắc giao thông, chở quá tải… Bởi thực tế cho thấy nếu không có chế tài tương xứng khó có thể ngăn chặn được những vi phạm này, từ đó khó có cơ sở để kiềm chế, giảm TNGT tối đa, đặc biệt là lỗi chủ quan của người tham gia gây ra.

Những trao đổi, thậm chí là tranh luận về các quy định về thiết kế hành vi, đặc biệt là mức phạt tiền cao hơn, nghiêm khắc hơn mà trên các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội trong thời gian qua cho thấy nhiều người quan tâm, tìm hiểu đến vấn đề này. Chúng tôi mong muốn người tham gia giao thông nhận thức đúng các quy định, tăng sự quan tâm thì việc tự giác chấp hành ngày càng cao hơn, giảm vi phạm, làm sao chúng ta tham gia giao thông luôn an toàn, thông suốt.

Để TNGT giảm không chỉ đơn thuần ở hoạt động kiện toàn hệ thống pháp luật về xử phạt, xử phạt quan trọng nhưng chỉ là biện pháp cuối cùng, mà phải đồng bộ giữa ba yếu tố chính cầu thành giao thông là hạ tầng giao thông (hệ thống đường được mở rộng, tổ chức giao thông khoa học hơn, nhất là tách được giao thông hỗn hợp, nhất là giữa ô tô và xe máy); phương tiện giao thông (tiêu chuẩn về hệ thống an toàn phương tiện phải được nâng cao hơn như: hệ thống chống bó phanh, cân bằng điện tử, camera lùi, phát hiện chướng ngại vật, túi khí phải tiệm cận các nước phát triển); người tham gia giao thông chấp hành quy tắc giao thông trở thành kỹ năng sống, văn hóa. Khi điều khiển phương tiện tự nguyện chấp hành quy tắc giao thông, kỹ năng điều khiển phương tiện thuần thục, bình tĩnh, kiên nhẫn có ý nghĩa quyết định. Tuy nhiên, tuỳ từng thời điểm mà chúng ta tập trung giải quyết bài bản các vấn đề liên quan.

3. Lực lượng CSGT trên toàn quốc có áp dụng mức phạt mới ngay từ 1-8 hay sẽ dành thêm thời gian để tuyên truyền cho người dân?

Việc chấp hành hiệu lực của Nghị định 46 từ ngày 1/8/2016 là chấp hành pháp luật, chúng tôi phải thực hiện nghiêm túc; lực lượng CSGT đã tổ chức quán triệt, triển khai thực hiện theo quy định và đưa ra các tình huống phức tạp để cùng nhau nghiên cứu, chỉ dẫn thực hiện theo đúng quy định của pháp luật để tôn trọng, bảo vệ pháp luật, quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia giao thông. Bên cạnh đó, chúng tôi đã và tiếp tục phối hợp với cơ quan thông tin đại chúng thường xuyên tuyên truyền các nội dung của Nghị định tới người tham gia giao thông.

4. Xin ông cho biết tình hình mấy ngày đầu xử phạt vi phạm giao thông theo nghị định mới được triển khai như nào? Việc xử phạt uống rượu bia và không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông như thế nào, người dân có phản ứng không?

Trong 3 ngày đầu thực hiện theo nghị định mới, lực lượng CSGT toàn quốc đã kiểm tra, xử lý 15.337 trường hợp vi phạm trật tự an toàn giao thông; tạm giữ 50 xe ô tô, 1.365 xe mô tô; tước 1.143 GPLX.

Nhìn chung, tình hình TTATGT cơ bản ổn định, người vi phạm sau khi được lực lượng CSGT tuyên truyền, giải thích đã nhận thức được hành vi vi phạm của mình. Ngay cả đối với các trường hợp vi phạm về nồng độ cồn, cũng như không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu, khi được xem các hình ảnh, kết quả đo nồng độ cồn hoặc các trường hợp bị CSGT phát hiện trực tiếp, cũng đều thừa nhận hành vi vi phạm và chấp nhận thi hành quyết định xử phạt.

Đồng thời, Cục CSGT đã chỉ đạo lực lượng CSGT trong quá trình thực thi nhiệm vụ trên các tuyến đường luôn luôn giữ lễ tiết, tác phong đúng quy định, có thái độ, ứng xử đúng mực với người tham gia giao thông.

5. Thời gian vừa qua nhiều người dân quan tâm đến xử phạt lỗi vượt đèn vàng, có ý kiến cho rằng mức phạt vượt đèn vàng bằng với lỗi vượt đèn đỏ là không hợp lý, xin cho biết quan điểm của lãnh đạo Cục về việc xử phạt đèn vàng? Nghị định có quy định cụ thể trong trường hợp vượt đèn vàng như nào thì bị xử phạt?

Việc giải thích về việc này, cơ quan chủ trì tham mưu soạn thảo Nghị định này đã giải thích, chúng tôi chỉ nói rõ hơn là Nghị định quy định hành vi vi phạm: Không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông. Quy định về đèn tín hiệu giao thông được nêu rõ trong Luật giao thông đường bộ năm 2008, gồm: Tín hiệu xanh là được đi; Tín hiệu đỏ là cấm đi; Tín hiệu vàng là phải dừng lại trước vạch dừng, trừ trường hợp đã đi quá vạch dừng thì được đi tiếp; trong trường hợp tín hiệu vàng nhấp nháy là được đi nhưng phải giảm tốc độ, chú ý quan sát, nhường đường cho người đi bộ qua đường.

Tôi thấy có nhiều người đã điều khiển phương tiện vượt qua vạch dừng khi đèn vàng, họ vẫn tiếp tục được đi, nhưng vì phương tiện chiều cắt ngang đã lưu thông và thấy không an toàn, có thể gây ùn tắc họ tự giác dừng lại, thậm chí lùi lại để chờ khi đèn xanh mới đi tiếp thì CSGT thông phải trợ giúp cho họ, động viên họ, để họ được an toàn.

 Ý thức của người tham gia giao thông là một trong những nguyên nhân tắc đường

6. Nghi định có quy định xử phạt người đi xe máy không gạt chân chống xe, xin giải thích rõ hơn về quy định này, trường hợp nào thì phạt, trường hợp nào thì không phạt?

Nghị định 46/2016/NĐ-CP quy định, người điều khiển môtô, xe gắn máy và các loại xe tương tự khi vi phạm lỗi: "sử dụng chân chống hoặc vật khác quệt xuống đường khi xe đang chạy" sẽ bị phạt tiền từ 2 triệu đến 3 triệu đồng. Hình thức xử phạt bổ sung là tước giấy phép 1- 3 tháng.

 Hành vi này được hiểu là người điều khiển phương tiện cố tình gạt chân chống xe hoặc dùng vật khác quệt xuống đường khi xe đang chạy. Cơ sở thực tiễn của việc xử phạt hành vi này do một số đối tượng đua xe, lạng lách, đánh võng, cố tình gạt chân chống để phát ra âm thanh, tia lửa gây mất an toàn giao thông, còn việc người điều khiển xe máy quên không gạt chân chống xe lực lượng CSGT chỉ nhắc nhở nhằm ngăn ngừa tai nạn có thể xảy ra.

7.Có ý kiến cho rằng việc tăng xử phạt với hành vi vi phạm uống rượu bia khi lái xe có quá nặng không so với thu người thu nhập thấp, nhất là đối với người đi xe gắn máy?

Chúng ta phải nhận thức rằng việc sử dụng rượu bia trước và trong khi lái xe tham gia giao thông là hành vi cực kỳ nguy hiểm, uy hiếp đến sự an toàn của người và phương tiện cùng tham gia giao thông. Những vụ TNGT mà nguyên nhân xuất phát từ việc người điều khiển vi phạm quy định về nồng độ cồn ngày một tăng với tính chất và mức độ nghiêm trọng.

Luật pháp nhiều nước quy định nhóm hành vi vi phạm về nồng độ cồn, tốc độ rất nghiêm khắc (cả phạt tiền, thậm chí phạt tù) đối với hành vi lái xe mà trong máu hoặc hơi thở có cồn.

Chính vì vậy, việc tăng xử phạt với hành vi vi phạm nồng độ cồn khi lái xe, nhằm hạn chế vi phạm, phòng ngừa TNGT, bảo đảm TT ATGT, trật tự xã hội.

Thực tế cán bộ CSGT khi xử lý vi phạm về nồng độ cồn gần như người vi phạm cũng biện minh rằng hoàn toàn làm chủ được hành vi, nhưng khoa học nghiên cứu về tâm thần đã chứng minh và thực tế đã chứng minh ngược lại, không để ngụy biện về hành vi này với bất cứ lý do gì.

8. Thực tế cho thấy khắp nơi tràn ngập quán rượu bia, đa số khách hàng đến đó đều đi xe máy hoặc xe hơi, công tác xử phạt làm sao để đạt hiệu quả giảm thiểu TNGT? Lực lượng chức năng làm có xuể không? Có ý kiến lo ngại việc xử phạt chỉ rầm rộ một thời gian rồi làm ngơ như thời gian vừa qua thì sẽ không đạt được hiệu quả như mong muốn?

Trong nhiều năm qua, lực lượng CSGT đã và đang thực hiện quyết liệt việc giám sát nồng độ cồn của người tham gia giao thông thông qua các chuyên đề công tác của mình nhằm bảo đảm TTATGT, rồi xử lý các vi phạm khác thấy có dấu hiệu vi phạm về nồng độ cồn chúng tôi cũng kiểm tra và xử lý nghiêm nếu vi phạm. 6 tháng đầu năm 2016, CSGT toàn quốc đã phát hiện, xử phạt 75.374 trường hợp vi phạm quy định về nồng độ cồn. Đồng thời thực hiện Kế hoạch của Ủy ban ATGT Quốc gia về tuyên truyền, vận động và xử lý vi phạm quy định về nồng độ cồn đối với người điều khiển phương tiện xe cơ giới đường bộ, giai đoạn 2015-2020, Cục CSGT tiếp tục chỉ đạo lực lượng CSGT tăng cường hơn nữa việc kiểm tra, phát hiện vi phạm về nồng độ cồn nhất là vào buổi tối, những ngày nghỉ cuối tuần, nghỉ lễ dài ngày; trang bị thiết bị kỹ thuật hiện đại giúp phát hiện nhanh, chính xác, áp dụng kinh nghiệm quốc tế trong phát hiện, xử lý vi phạm về nồng độ cồn của người tham gia giao thông.

Kiên quyết xử lý vi phạm về nồng độ cồn

Phải nói rằng quản lý về sử dụng đồ uống có cồn ở nước ta còn nhiều bất cập, ai cũng có thể tự chế, mua, sử dụng rượu, bia; hậu quả của rượu, bia với sức khỏe, với xã hội rất lớn, cần sự vào cuộc hơn nữa của cả xã hội, thay đổi cả về nhận thức, hành vi, quản lý chặt chẽ hơn để giảm ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn lực xã hội./.

      Trân trọng cảm ơn ông!

Thân Hoàng, Đăng Quang thực hiện