Gần đây, trên một số xe ô tô tham gia giao thông có gắn ở kính trước những phù hiệu, lô gô của ngành Công an, Báo chí, giấy ưu tiên xe đại biểu của các sự kiện chính trị, văn hóa, thể thao… hoặc giấy ra vào cơ quan của các bộ. Nhiều người cho rằng khi có những giấy này thì xe của mình được ưu tiên khi tham gia giao thông, thậm chí CSGT cũng sẽ “ưu ái” hơn khi phát hiện và xử lý vi phạm.

Tuy nhiên, pháp luật về giao thông đường bộ không quy định về các trường hợp ưu tiên khi gắn logo trên xe, ngay cả với các giấy ưu tiên của xe đại biểu dự các sự kiện chính trị, văn hóa, thể thao cũng chỉ có giá trị trong thời gian nhất định và tại điểm tổ chức sự kiện đó. Đã nhiều trường hợp xe có gắn logo, giấy ra vào cơ quan… bị CSGT xử lý khi vi phạm TTATGT. Đồng thời, cũng nhắc nhở, xử lý chủ xe nếu các giấy tờ kia không hợp lệ hoặc được sử dụng không đúng quy định.

Như vậy, không thể có “bùa ngải” nào để chiếc xe của mình có quyền ưu tiên, trừ khi đó là những xe có quyền ưu tiên theo luật định.

Hãy cùng tìm hiểu về xe ưu tiên:

Xe nào là xe được quyền ưu tiên:

Điều 22 Luật giao thông đường bộ năm 2008 đã quy định những xe sau đây được quyền ưu tiên đi trước xe khác khi qua đường giao nhau từ bất kỳ hướng nào tới theo thứ tự:

-  Xe chữa cháy đi làm nhiệm vụ;

- Xe quân sự, xe công an đi làm nhiệm vụ khẩn cấp, đoàn xe có xe cảnh sát dẫn đường;

- Xe cứu thương đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu;

-  Xe hộ đê, xe đi làm nhiệm vụ khắc phục sự cố thiên tai, dịch bệnh hoặc xe đi làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật;

-  Đoàn xe tang.

Nhường đường cho xe ưu tiên là tham gia giao thông có văn hóa

Các xe được quyền ưu tiên kể trên (trừ đoàn xe tang) khi đi làm nhiệm vụ phải có tín hiệu còi, cờ, đèn theo quy định; không bị hạn chế tốc độ; được phép đi vào đường ngược chiều, các đường khác có thể đi được, kể cả khi có tín hiệu đèn đỏ và chỉ phải tuân theo chỉ dẫn của người điều khiển giao thông.

Các quy định hiện hành về việc sử dụng thiết bị phát tín hiệu ưu tiên như thế nào?

Căn cứ các quy định hiện hành, thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên, gồm: còi phát tín hiệu ưu tiên; đèn phát tín hiệu ưu tiên; cờ hiệu ưu tiên.

Đèn phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên gồm 02 loại: Đèn đơn (hình dạng: hình tròn hoặc hình trụ); đèn kép (hình dạng: dạng hình hộp chữ nhật loại 02 bóng đèn hoặc dạng hình hộp chữ nhật loại 04 bóng đèn). Đồng thời, quy định các đối tượng được lắp đặt, sử dụng thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên như sau:

- Xe quân sự đi làm nhiệm vụ khẩn cấp (xe quân sự đi thực hiện nhiệm vụ chỉ huy chữa cháy, chỉ huy cứu hộ, cứu nạn, chỉ huy tác chiến, thông tin làm nhiệm vụ hỏa tốc, chỉ huy đoàn hành quân, xe làm nhiệm vụ kiểm soát quân sự, kiểm tra xe quân sự, bảo vệ đoàn; xe thực hiện nhiệm vụ bắt, khám xét hoặc thực hiện các hoạt động điều tra, dẫn giải tội phạm, tham gia phòng, chống khủng bố);

- Xe chữa cháy đi làm nhiệm vụ, xe Cảnh sát giao thông dẫn đường, xe Công an đi làm nhiệm vụ khẩn cấp (xe đi thực hiện nhiệm vụ bắt, khám xét hoặc tiến hành các hoạt động điều tra, dẫn giải người phạm tội, chống biểu tình, bạo loạn, giải tán đám đông gây rối trật tự công cộng, xe làm nhiệm vụ tuần tra kiểm soát giao thông, chỉ huy tác chiến chống khủng bố, thông tin làm nhiệm vụ hỏa tốc, chỉ huy đoàn hành quân);

Xe chữa cháy

- Xe cứu thương đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu (xe đang chở bệnh nhân cấp cứu hoặc đi đón bệnh nhân cấp cứu);

- Xe hộ đê, xe đi làm nhiệm vụ khắc phục sự cố thiên tai, dịch bệnh; xe đi làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp (xe đi thi hành các biện pháp đặc biệt khi có tình trạng đe dọa nghiêm trọng an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội hoặc khi có thảm họa lớn, dịch bệnh nguy hiểm).

Xe hộ đê

Đối với những xe trên khi đi làm nhiệm vụ phải có tín hiệu còi, cờ, đèn ưu tiên theo quy định; không bị hạn chế tốc độ, được phép đi vào đường ngược chiều, các đường khác có thể đi được, kể cả khi có tín hiệu đèn đỏ và chỉ phải tuân theo chỉ dẫn của người điều khiển giao thông. Khi có tín hiệu của xe được quyền ưu tiên, người tham gia giao thông phải nhanh chóng giảm tốc độ, tránh hoặc dừng lại sát lề đường bên phải để nhường đường. Không được gây cản trở xe được quyền ưu tiên.

Việc lắp đặt, sử dụng thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên đối với từng trường hợp được quy định cụ thể, như sau:

- Tín hiệu của xe quân sự đi làm nhiệm vụ khẩn cấp:

+ Xe ô tô có đèn quay hoặc đèn chớp phát sáng màu đỏ gắn trên nóc xe, cờ hiệu quân sự cắm ở đầu xe phía bên trái người lái; có còi phát tín hiệu ưu tiên;

+ Xe mô tô có đèn quay hoặc đèn chớp phát sáng màu đỏ gắn ở càng xe phía trước hoặc phía sau; cờ hiệu quân sự cắm ở đầu xe; có còi phát tín hiệu ưu tiên.

- Tín hiệu của xe chữa cháy đi làm nhiệm vụ khẩn cấp: xe chữa cháy có đèn quay hoặc đèn chớp phát sáng màu đỏ hoặc xanh gắn trên nóc xe; có còi phát tín hiệu ưu tiên.

- Tín hiệu của xe Cảnh sát giao thông dẫn đường:

+ Xe ô tô có đèn quay hoặc đèn chớp phát sáng màu xanh - đỏ gắn trên nóc xe, cờ hiệu Công an cắm ở đầu xe phía bên trái người lái; có còi phát tín hiệu ưu tiên;

+ Xe mô tô có đèn quay hoặc đèn chớp phát sáng màu xanh hoặc đỏ gắn ở càng xe phía trước hoặc phía sau; cờ hiệu Công an cắm ở đầu xe; có còi phát tín hiệu ưu tiên.

- Tín hiệu của xe Công an đi làm nhiệm vụ khẩn cấp:

+ Xe ô tô có đèn quay hoặc đèn chớp phát sáng màu xanh hoặc đỏ gắn trên nóc xe, cờ hiệu Công an cắm ở đầu xe phía bên trái người lái; có còi phát tín hiệu ưu tiên;

+ Xe mô tô có đèn quay hoặc đèn chớp phát sáng màu xanh hoặc đỏ gắn ở càng xe phía trước hoặc phía sau; cờ hiệu Công an cắm ở đầu xe; có còi phát tín hiệu ưu tiên.

- Tín hiệu của xe cứu thương đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu: xe cứu thương có đèn quay hoặc đèn chớp phát sáng màu đỏ gắn trên nóc xe; có còi phát tín hiệu ưu tiên.

- Tín hiệu của xe hộ đê: xe đi làm nhiệm vụ cứu hộ đê có cờ hiệu “HỘ ĐÊ” cắm ở đầu xe phía bên trái người lái.

- Xe đi làm nhiệm vụ khắc phục sự cố thiên tai, dịch bệnh hoặc xe đi làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp:

+ Xe đi làm nhiệm vụ khắc phục sự cố thiên tai, dịch bệnh có biển hiệu riêng.

+ Xe đi làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật có cờ hiệu “TÌNH TRẠNG KHẨN CẤP” cắm ở đầu xe phía bên trái người lái.

Xe đi làm nhiệm vụ khắc phục dịch bệnh

Xe được quyền ưu tiên phải có “Giấy phép sử dụng thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên” mới được lắp đặt, sử dụng thiết bị ưu tiên. Đồng thời, việc lắp đặt thiết bị phát tín hiệu ưu tiên quy định sau:

- Xe ô tô: đèn phát tín hiệu ưu tiên lắp trên nóc xe, phía trên người lái; còi phát tín hiệu ưu tiên lắp ở trong xe hoặc trên nóc xe; cờ hiệu ưu tiên cắm ở đầu xe phía bên trái người lái;

- Xe mô tô: đèn phát tín hiệu ưu tiên lắp ở càng xe bên phải, phía trước hoặc phía sau; còi phát tín hiệu ưu tiên lắp ở phía trước đầu xe; cờ hiệu ưu tiên cắm ở đầu xe.

Việc buôn bán, sử dụng thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên được quy định như thế nào?

Hiện nay, còn nhiều trường hợp lạm dụng tín hiệu ưu tiên khi tham gia giao thông hoặc không đúng đối tượng nhưng tự ý lắp đặt, sử dụng, gây phản cảm cho người tham gia giao thông và giảm hiệu lực của những xe được quyền ưu tiên khi đi làm nhiệm vụ (xe chữa cháy, xe CSGT dẫn đường, xe cứu thương…).

Một số trường hợp lợi dụng xe được quyền ưu tiên sử dụng thiết bị phát tín hiệu ưu tiên sai mục đích (ví dụ: xe cứu thương không đi làm nhiệm vụ nhưng vẫn sử dụng còi, đèn ưu tiên khi tham gia giao thông, vận chuyển hàng hóa…). Bên cạnh đó, một số trường hợp lắp đặt, sử dụng tín hiệu ưu tiên không đúng quy định (xe cứu thương chỉ được lắp đặt, sử dụng đèn tín hiệu màu đỏ nhưng nhiều trường hợp lắp đặt, sử dụng đèn tín hiệu màu xanh…); lắp đặt còi, đèn ưu tiên không đúng vị trí (ví dụ: lắp đèn phát tín hiệu ưu tiên bên trong kính phía trước người lái); một số xe đi làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp lắp đặt, sử dụng tín hiệu ưu tiên không đúng (chỉ được sử dụng cờ và biển hiệu ưu tiên nhưng vẫn sử dụng còi, đèn ưu tiên …).

Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật việc sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên là ngành nghề kinh doanh có điều kiện về ANTT; tổ chức, cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên chỉ được lắp đặt hoặc bán cho các tổ chức, cá nhân có giấy phép sử dụng thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên do các cơ quan có thẩm quyền cấp.

Đối với các trường hợp không đúng đối tượng nhưng đã lắp đặt, sử dụng thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên phải chủ động tháo gỡ thiết bị ưu tiên theo quy định; đối với trường hợp được lắp đặt, sử dụng thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên phải liên hệ với cơ quan chức năng để cấp giấy phép sử dụng theo quy định. Trường hợp vi phạm sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính về lắp đặt và sử dụng thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên.

Nếu không nhường đường cho xe ưu tiên sẽ bị xử lý như thế nào?

Nếu tham gia giao thông không nhường đường cho xe ưu tiên, người điều khiển phương tiện sẽ bị xử lý theo Nghị định số 46/2016/NĐ-CP ngày 26/5/2016 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt, cụ thể: 

Người điều khiển, người ngồi trên xe đạp, xe đạp máy, người điều khiển xe thô sơ khác gây cản trở xe ưu tiên sẽ bị phạt tiền từ 60.000 đồng đến 80.000 đồng.

Người điều khiển, người ngồi trên xe ô tô và các loại xe tương tự xe ô tô không nhường đường hoặc gây cản trở xe được quyền ưu tiên đang phát tín hiệu ưu tiên đi làm nhiệm vụ sẽ bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng, tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe từ 01 tháng đến 03 tháng.

Người điều khiển, người ngồi trên xe mô tô, xe gắn máy (kể cả xe máy điện), các loại xe tương tự xe mô tô và các loại xe tương tự xe gắn máy không nhường đường hoặc gây cản trở xe được quyền ưu tiên đang phát tín hiệu ưu tiên đi làm nhiệm vụ sẽ bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng, tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe từ 01 tháng đến 03 tháng.

Người điều khiển máy kéo, xe máy chuyên dùng Không nhường đường hoặc gây cản trở xe được quyền ưu tiên đang phát tín hiệu ưu tiên đi làm nhiệm vụ sẽ bị phạt phạt tiền từ 200.000 đồng đến 400.000 đồng. Nếu hành vi này gây ra tai nạn giao thông thì người vi phạm sẽ bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe (khi điều khiển máy kéo), chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp luật về giao thông đường bộ (khi điều khiển xe máy chuyên dùng) từ 02 tháng đến 04 tháng.

B.A