Câu hỏi 1. Vai trò trách nhiệm của cơ quan Cảnh sát giao thông đường bộ - đường sắt trong việc triển khai thực hiện các quy định mới của Luật giao thông đường bộ năm 2008.

Với vai trò, chức năng là cơ quan tham mưu, đồng thời là Cục nghiệp vụ hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra lực lượng CSGT đường bộ - đường sắt tổ chức thực hiện Luật giao thông đường bộ năm 2008, do vậy, Cục Cảnh sát giao thông đường bộ - đường sắt đã tham mưu cho Bộ Công an có Kế hoạch chỉ đạo lực lượng CAND thực hiện Luật giao thông đường bộ, trong đó Bộ Công an chủ trì xây dựng 02 Nghị định và ban hành 07 Thông tư của Bộ Công an, 01 Thông tư liên tịch với Bộ Giao thông vận tải và phối hợp với các đơn vị chức năng hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thực hiện Luật giao thông đường bộ như: Nghị định quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ...); đồng thời tổ chức tập huấn cho toàn lực lượng CAND từ Trung ương đến địa phương về những nội dung mới của Luật giao thông đường bộ và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Đã phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng tuyên truyền, giáo dục Luật giao thông đường bộ năm 2008, nhất là những điểm mới, những điểm sửa đổi so với Luật giao thông đường bộ năm 2001; là cơ quan Thường trực cho Uỷ ban ATGT Quốc gia trong việc tổ chức các cuộc thi tìm hiểu Luật giao thông đường bộ năm 2008; chủ động biên soạn tài liệu, giáo trình phục vụ giảng dạy về Luật giao thông đường bộ năm 2008...

Chỉ đạo bố trí lực lượng tổ chức tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm TTATGT; đối với một số quy định mới của Luật giao thông đường bộ năm 2008 chủ yếu là tuyên truyền, nhắc nhở để người tham gia giao thông nhớ và tự giác chấp hành sau đó mới tiến hành xử phạt.

Câu hỏi 2. Các nguyên nhân chính gây tai nạn giao thông đường bộ hiện nay và số liệu thống kê tai nạn giao thông liên quan đến việc sử dụng rượu bia khi điều khiển phương tiện tham gia giao thông trong thời gian trước và sau khi Luật giao thông đường bộ có hiệu lực?

1. Nguyên nhân chính gây tai nạn giao thông hiện nay, có nhiều nguyên nhân, nhưng tập trung vào một số nguyên nhân cơ bản sau:

- Ý thức tự giác chấp hành pháp luật về TTATGT của người tham gia giao thông kém, vi phạm còn diễn ra phổ biến; 64,6% do chủ quan của người điều khiển phương tiện cố tình vi phạm, trong tổng số đó thì: 36,3% vi phạm tốc độ; 17,8% đi không đúng phần đường, làn đường; 8,4% dừng đỗ phương tiện không đúng quy định hoặc phương tiện bị hỏng không tổ chức phòng vệ theo quy định; 6,2% do sử dụng rượu bia điều khiển phương tiện.... là nguyên nhân trực tiếp gây ra những vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng; đáng chú ý 74,2% tai nạn giao thông do môtô gây ra, trong đó chủ yếu là vi phạm tốc độ (36,6%), tránh vượt không đúng quy định (18,7%), không đội mũ bảo hiểm, chở quá số người quy định (8,6%)....Phương tiện giao thông cơ giới đường bộ tiếp tục tăng cao (ôtô tăng 7,2%, môtô tăng 5,5% so với năm 2008). Kết cấu hạ tầng giao thông tăng nhưng chưa đáp ứng nhu cầu gia tăng của phương tiện.

- Về chủ quan, những yếu kém trong công tác quản lý nhà nước chậm được khắc phục, nhất là trong quản lý vận tải và quản lý đội ngũ lái xe khách và lái xe tải; Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về bảo đảm trật tự an toàn giao thông thực tế vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu, chưa đến được với mọi người dân, nhất là tầng lớp thanh thiếu niên và người dân ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa; Việc xử lý vi phạm về trật tự an toàn giao thông do thiếu về số lượng, chất lượng và điều kiện đảm bảo nên có nơi, có lúc chưa đáp ứng đòi hỏi của tình hình.

2. Số liệu thống kê tai nạn giao thông liên quan đến việc sử dụng bia rượu trước và sau khi Luật giao thông đường bộ có hiệu lực:

Qua phân tích các vụ tai nạn giao thông, trong đó nguyên nhân tai nạn giao thông do người điều khiển phương tiện cơ giới sử dụng rượu, bia điều khiển phương tiện gây ra từ năm 2006 đến nay chiếm khoảng 6,5%. Số liệu của Viện Pháp y quốc gia qua xét nghiệm 500 trường hợp nạn nhân tử vong do tai nạn giao thông, có 34% nạn nhân có nồng độ cồn trong máu vượt quá mức cho phép. Số liệu thống kê nêu trên là chưa đầy đủ, trong thực tế tỷ lệ này còn cao hơn.

Từ tháng 7/2009 đến nay (thời điểm Luật giao thông đường bộ có hiệu lực thi hành), theo đánh giá chung thì tình hình vi phạm sử dụng rượu bia điều khiển phương tiện vẫn chưa có chuyển biến nhiều.

Nguyên nhân:

- Luật giao thông đường bộ có hiệu lực từ ngày 01/7/2009, với quy định cấm sử dụng rượu bia đối với người điều khiển ôtô; hạ thấp quy định nồng độ cồn đối với người điều khiển môtô, tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có chế tài xử phạt đối với những trường hợp vi phạm; lực lượng CSGT khi phát hiện vi phạm căn cứ quy định tại Nghị định 146/CP để xử lý. Mặt khác, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ phục vụ cho việc xử lý cũng chưa được trang bị đầy đủ.

- Về khách quan: sử dụng rượu bia đã thành thói quen lâu đời trong đời sống nhân dân, từ vui đến buồn, các cuộc gặp gỡ, nghỉ ngơi, ăn uống...hầu như đều sử dụng rượu bia, kể cả khi lái xe đường dài dừng nghỉ giữa chặng..., do đó, để quy định cấm sử dụng rượu bia khi điều khiển ôtô thực sự có hiệu lực đòi hỏi phải coi trọng hơn việc tuyên truyền, vận động nâng cao ý thức tự giác chấp hành, tăng cường xử lý nghiêm các vi phạm.

Câu hỏi 3: Quy định hạ thấp nồng độ cồn cho phép đối với người điều khiển phương tiện giao thông có tác động thế nào trong việc bảo đảm TTATGT:

Kinh nghiệm của các nước phát triển trên thế giới đã cấm người lái xe sử dụng rượu bia điều khiển phương tiện cơ giới đường bộ, nếu vi phạm sẽ bị xử phạt rất nặng, có thể bị phạt tù. Ở Việt Nam, như nêu trên, việc sử dụng rượu bia điều khiển phương tiện giao thông là một nguyên nhân gây ra tai nạn giao thông. Do vậy, quy định mới trong luật giao thông đường bộ năm 2008 và tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc, xử lý nghiêm vi phạm sử dụng rượu bia điều khiển phương tiện giao thông cơ giới  sẽ góp phần kiềm chế và làm giảm tai nạn giao thông.

Câu hỏi 4: Những khó khăn khi xử phạt người điều khiển ôtô, xe máy có nồng độ cồn vượt quá mức cho phép:

- Khó khăn về phương tiện nghiệp vụ: Việc trang bị cho lực lượng CSGT máy đo nồng độ cồn để phát hiện, xử phạt vi phạm sử dụng rượu bia không đúng quy định còn thiếu nhiều so với yêu cầu thực tiễn.

- Khó khăn về sự bất hợp tác của người vi phạm: Những người say rượu bia thường không làm chủ được hành vi, khi vi phạm nhưng họ vẫn cho là không vi phạm; không nghe, không hiểu sự giải thích của người thi hành công vụ, không thực hiện các yêu cầu về thử nồng độ cồn (thổi vào ống thử của máy đo).

- Ai cũng hiểu sử dụng rượu bia điều khiển phương tiện cơ giới đường bộ là vi phạm luật, nhưng chưa tạo được sự đồng thuận của xã hội lên án vi phạm và ủng hộ việc xử lý của cơ quan chức năng.

* Một số giải pháp để nâng cao hiệu quả thực hiện quy định về sử dụng rượu bia:

- Xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật trong việc quy định về kiểm tra, xác định nồng độ cồn của người điều khiển phương tiện theo hướng đơn giản hơn cho người thực thi và mang tính bắt buộc, cưỡng chế cao đối với người điều khiển phương tiện giao thông; quy định việc bán bia, rượu ở các cửa hàng ăn uống như một số nước phát triển đã thực hiện.

- Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về giao thông đường bộ một cách thường xuyên, liên tục và sâu rộng như chiến dịch tuyên truyền về đội mũ bảo hiểm để mọi người dân thấy được tác hại của việc sử dụng rượu, bia khi điều khiển xe tham gia giao thông để mọi người tự giác chấp hành luật và hình thành thói quen biết tự bảo vệ mình.

- Tiếp tục tăng cường công tác tuần tra kiểm soát của lực lượng CSGT, trang bị bổ sung đảm bảo đaủ máy đo nồng độ cồn để phục vụ việc phát hiện xử lý nghiêm hành vi uống rượu, bia quá nồng độ quy định đối với người lái xe.

- Nâng cao việc điều tra, truy tố các vụ án xâm phạm TTATGT có nguyên nhân từ các hành vi uống rượu, bia quá nồng độ quy định.