Nên chuyển bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe máy sang hình thức tự nguyện?
Trả lời bạn đọc tại Đồng Nai về việc đề nghị việc mua bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe máy nên được chuyển sang hình thức mua tự nguyện thay vì bắt buộc như hiện nay bởi bạn cho rằng người dân mua bảo hiểm bắt buộc xe máy chỉ nhằm đối phó với cảnh sát giao thông, trong khi đó tỷ lệ bồi thường lại thấp, việc triển khai và thủ tục chi trả bồi thường bảo hiểm rất khó khăn cho người dân.
Theo quy định pháp luật hiện hành, xe cơ giới (bao gồm cả ô tô, xe mô tô, xe gắn máy) được xác định là nguồn nguy hiểm cao độ, cụ thể:
- Theo quy định tại Khoản 1 Điều 601 Bộ Luật dân sự: "Nguồn nguy hiểm cao độ bao gồm phương tiện giao thông vận tải cơ giới…".
- Theo quy định tại Khoản 18 Điều 3 Luật Giao thông đường bộ: "18. Phương tiện giao thông cơ giới đường bộ (sau đây gọi là xe cơ giới) gồm xe ô tô...; xe mô tô hai bánh; xe mô tô ba bánh; xe gắn máy (kể cả xe máy điện) và các loại xe tương tự".
- Theo quy định tại Khoản 2 Điều 58 Luật Giao thông đường bộ: "2. Người lái xe khi điều khiển phương tiện phải mang theo giấy tờ sau: ...d) Giấy chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới."
- Theo quy định tại Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15:
"1. Bảo hiểm bắt buộc là sản phẩm bảo hiểm nhằm mục đích bảo vệ lợi ích công cộng, môi trường và an toàn xã hội
2. Bảo hiểm bắt buộc bao gồm:
a) Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới.
...5. Chính phủ quy định chi tiết về điều kiện bảo hiểm, mức phí bảo hiểm, số tiền bảo hiểm tối thiểu đối với bảo hiểm bắt buộc..."
Theo quy định tại Khoản 2 Điều 8 Luật Kinh doanh bảo hiểm, bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới là 1 trong số 4 loại bảo hiểm bắt buộc.
- Theo quy định tại Khoản 18 Điều 3 Luật Giao thông đường bộ, xe cơ giới gồm xe mô tô hai bánh; xe mô tô ba bánh; xe gắn máy (kể cả xe máy điện)...
Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới (bao gồm cả ô tô, xe máy) được thực hiện tại Việt Nam đến nay là 34 năm (từ năm 1988 theo Nghị định số 30-HĐBT ngày 10/3/1988 của Hội đồng Bộ trưởng).
Hiện nay mô tô, xe gắn máy vẫn là nguồn phương tiện vận tải cơ giới chủ yếu và là phương tiên liên quan đến các vụ TNGT lớn nhất tại Việt Nam.
Theo số liệu thống kê bình quân từ năm 2017-2021 của các doanh nghiệp bảo hiểm, tỷ lệ chi bồi thường bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới là 19,81%. Riêng về bảo hiểm bắt buộc xe máy năm 2021, số lượng xe được bảo hiểm là 12,4 triệu xe (giảm 3% so với năm 2019), tổng số tiền bồi thường bảo hiểm và dự phòng nghiệp vụ là 1.040 tỷ đồng, tỷ lệ bồi thường bảo hiểm bao gồm cả dự phòng nghiệp vụ là 11%.
Căn cứ quy định pháp luật, kinh nghiệm quốc tế và thực tế triển khai, quy định hiện nay vẫn nên giữ nguyên quy định về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới bao gồm cả xe ô tô, xe máy.
Hiện nay, Bộ Tài chính đang trình Chính phủ ban hành Nghị định về bảo hiểm bắt buộc nhằm đồng bộ với Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15, căn cứ tình hình thực tiễn, ý kiến đề xuất của các bên liên quan, Bộ Tài chính đã đề xuất Chính phủ sửa đổi một số quy định liên quan đến bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới như: Bổ sung quy định giảm 15% phí bảo hiểm; tăng tỷ lệ chi hỗ trợ nhân đạo từ 25% lên 30%; thu hẹp loại trừ trách nhiệm bảo hiểm; tiếp tục đơn giản hóa hồ sơ bồi thường bảo hiểm; bổ sung quy định doanh nghiệp bảo hiểm phải thực hiện ghi âm các cuộc gọi đến đường dây nóng để bảo đảm quyền lợi của bên mua bảo hiểm, người được bảo hiểm; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc giải quyết bồi thường bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với mô tô, xe gắn máy.
Ngân Hà
