Xây dựng văn hóa giao thông là việc làm cần thiết và càng cần thiết hơn bao giờ hết khi con số thương vong vì tai nạn giao thông vẫn tiếp tục gây bức bối trong xã hội hiện nay. Những năm gần đây, với sự nỗ lực, quyết tâm của Đảng, Chính phủ, các cấp, các ngành đã kéo giảm số vụ, số người chết và bị thương do tai nạn giao thông gây ra. Tuy nhiên, chúng ta đều biết rằng, vấn đề đó chưa thể giải quyết triệt để, các con số đó còn những bất ổn, không mang tính bền vững. Có rất nhiều các giải pháp được đặt ra, trong đó tập trung nhất đều hướng đến việc xây dựng văn hóa giao thông. Điều đó xuất phát từ việc đánh giá các nguyên nhân dẫn đến tai nạn giao thông, trong đó nguyên nhân chủ yếu là do ý thức người tham gia giao thông. Văn hóa giao thông phải xuất phát từ hành vi chấp hành đúng, tự giác đối với các quy định của pháp luật khi tham gia giao thông đồng thời có thái độ ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ của người tham gia giao thông.

Hiện nay đều có thể thấy ở bất cứ đâu, thành thị hay nông thôn, miền núi hay đồng bằng, việc người dân vi phạm các quy định về TTATGT đều rất phổ biến. Có đủ các loại lý do được đưa ra để biện minh cho việc làm của mình khi bị lực lượng Cảnh sát giao thông xử lý vi phạm. Điều đó xuất phát từ đâu? Từ sự thiếu hiểu biết về pháp luật hay từ sự ngang nhiên, coi thường pháp luật? Các hình thức xử phạt được đưa ra là biện pháp cưỡng chế của pháp luật buộc người dân phải thi hành khi vi phạm quy định của pháp luật. Một khía cạnh khác, biện pháp cưỡng chế đó còn mang tính giáo dục, răn đe người dân không vi phạm để bị xử lý. Tuy nhiên trên thực tế, Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính được ban hành, các mức xử phạt đối với từng hành vi vi phạm cho dù có được tăng lên rất cao, người dân có thể phản ứng với nhiều động thái khác nhau song điều đó không tác động nhiều đến ý thức của người tham gia giao thông. Tình trạng vi phạm TTATGT vẫn tiếp tục diễn ra, các hành vi mà theo Nghị định 46/2016 đã tăng mức xử phạt lên cao như vi phạm nồng độ cồn, vi phạm đi vào đường cao tốc, dừng đỗ xe trên đường cao tốc… vẫn tiếp diễn. Điều đó cho thấy nguyên nhân chính của những vi phạm và tai nạn giao thông chủ yếu vẫn là do ý thức của người tham gia giao thông. Vấn đề đặt ra là: làm thế nào để thay đổi ý thức? Nhật Bản những năm 1960 đã đặt ra vấn đề “chiến tranh giao thông” và tình hình giao thông Việt Nam hiện nay có những nét tương đồng với Nhật Bản ở thời điểm đó. Nhật Bản phải mất hơn 50 năm để cải thiện tình trạng giao thông, một trong những giải pháp được họ rất chú trọng đó là giáo dục an toàn giao thông cho trẻ em nhằm xây dựng ý thức ngay từ nhỏ. Với những chính sách tăng cường về cưỡng chế và giáo dục, xây dựng các công trình giao thông đồng bộ, Nhật Bản hiện nay đã trở thành một trong những quốc gia có nền giao thông an toàn nhất thế giới.

Quay trở lại việc thay đổi ý thức người tham gia giao thông ở Việt Nam hiện nay, vấn đề đặt ra cần phải có những chính sách cụ thể, những câu khẩu hiệu đưa ra cần có ý thức của người dân mới đi vào thực tiễn cuộc sống. Công tác tuyên truyền không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng hay môi trường giáo dục mà ngay cả trong gia đình, những người cha, người mẹ cũng là một bài học thực tiễn cho chính trẻ em./.

Bài: Đặng Lanh

Ảnh: Minh Hải

Cục CSGT