Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới được đánh giá là một trong số các giải pháp hữu hiệu hỗ trợ tài chính giúp cho chủ xe và người bị tai nạn khắc phục thiệt hại nhanh chóng ổn định cuộc sống khi không may xảy ra tai nạn giao thông.

Tuy nhiên trong một số trường hợp đặc biệt, chủ xe cơ giới mất năng lực hành vi dân sự, vậy thì người bị thiệt hại có được bồi thường thiệt hại không?

Quy định về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới và phạm vi bồi thường thiệt hại

Theo quy định tại Khoản 1, Điều 8 Luật kinh doanh bảo hiểm thì bảo hiểm bắt buộc là loại bảo hiểm do pháp luật quy định về điều kiện bảo hiểm, mức phí bảo hiểm, số tiền bảo hiểm tối thiểu mà tổ chức, cá nhân tham gia bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm có nghĩa vụ thực hiện. Bảo hiểm bắt buộc chỉ áp dụng đối với một số loại bảo hiểm nhằm mục đích bảo vệ lợi ích công cộng và an toàn xã hội.

Hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự là hợp đồng về bảo hiểm trách nhiệm dân sự hay chính là sự thoả thuận bằng văn bản giữa bên bảo hiểm (doanh nghiệp bảo hiểm) với bên tham gia bảo hiểm (tổ chức, cá nhân), theo đó doanh nghiệp bảo hiểm cam kết sẽ thực hiện trách nhiệm bồi thường thiệt hại đối với người thứ ba thay cho bên được bảo hiểm nếu sự kiện bảo hiểm xảy ra trong thời hạn có hiệu lực của hợp đồng, còn bên tham gia bảo hiểm có nghĩa vụ đóng phí bảo hiểm.

Giấy chứng nhận bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới là bằng chứng giao kết hợp đồng bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự giữa chủ xe cơ giới với doanh nghiệp bảo hiểm.

Khi tai nạn giao thông xảy ra, căn cứ hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự, doanh nghiệp bảo hiểm có trách nhiệm bồi thường cho người bị thiệt hại những tổn thất do tai nạn giao thông gây ra.

Phạm vi bồi thường thiệt hại bao gồm: thiệt hại ngoài hợp đồng về sức khỏe, tính mạng và tài sản đối với bên thứ ba do xe cơ giới gây ra; thiệt hại về sức khỏe, tính mạng của hành khách do xe cơ giới gây ra. Hiểu cụ thể đó là các chi phí khắc phục hậu quả, khám chữa bệnh, sửa chữa phương tiện hư hỏng mức trách nhiệm lên đến 150 triệu đối với thiệt hại về người, 100 triệu đối với thiệt hại do xe ô tô, 50 triệu đối với thiệt hại do xe mô tô gây ra.

Quy định về việc xác định người mất năng lực hành vi dân sự

Theo Điều 19 Bộ luật Dân sự 2015 thì năng lực hành vi dân sự của cá nhân là khả năng của cá nhân bằng hành vi của mình xác lập, thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự.

Khoản 1 Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015 quy định như sau:

Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần.

Theo đó, một người bị coi là mất năng lực hành vi dân sự khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

- Do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi;

- Có yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan;

- Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự theo yêu cầu của những chủ thể trên, trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần.

Trong vụ tai nạn giao thông, người lái xe gây tai nạn dẫn đến thiệt hại về sức khỏe thần kinh, không làm chủ được hành vi, có các yếu tố như trên thì được coi là người mất năng lực hành vi dân sự.

Quy định về trách nhiệm bồi thường bảo hiểm

Điều 14 Nghị định 03/2021/NĐ-CP ngày 15/01/2021 về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới quy định về bồi thường bảo hiểm như sau:

Khi tai nạn xảy ra, trong phạm vi mức trách nhiệm bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm phải bồi thường cho người được bảo hiểm số tiền mà người được bảo hiểm đã bồi thường hoặc sẽ phải bồi thường cho người bị thiệt hại.

Trường hợp người được bảo hiểm chết, mất năng lực hành vi dân sự theo quyết định của Tòa án, doanh nghiệp bảo hiểm bồi thường trực tiếp cho người bị thiệt hại hoặc người thừa kế của người bị thiệt hại (trong trường hợp người bị thiệt hại đã chết) hoặc đại diện của người bị thiệt hại (trong trường hợp người bị thiệt hại mất năng lực hành vi dân sự theo quyết định của Tòa án hoặc chưa đủ sáu tuổi).

Như vậy, trường hợp người lái xe gây tai nạn mất năng lực hành vi dân sự thì người bị thiệt hại vẫn được bồi thường thiệt hại và doanh nghiệp bảo hiểm sẽ bồi thường trực tiếp cho người bị thiệt hại.

T.L