Đường cao tốc đã và đang khẳng định được tính ưu việt trong lưu thông và mở rộng giao thương, liên kết các vùng miền bởi phương tiện được di chuyển với tốc độ cao, tối giản thời gian bám đường, đường rộng thoáng, nhiều làn xe chạy, và đặc biệt không có giao lộ, điểm xung đột, không có đèn đỏ, không có người đi bộ: “Đường cao tốc là đường dành cho xe cơ giới, có dải phân cách chia đường cho xe chạy hai chiều riêng biệt; không giao nhau cùng mức với một hoặc các đường khác; được bố trí đầy đủ trang thiết bị phục vụ, bảo đảm giao thông liên tục, an toàn, rút ngắn thời gian hành trình và chỉ cho xe ra, vào ở những điểm nhất định” (Luật Giao thông đường bộ 2008).

Tuy nhiên do đặc trưng tốc độ cao, chạy xe trên đường cao tốc cũng rất nguy hiểm nếu người điều khiển phương tiện thiếu kinh nghiệm, không tuân thủ quy tắc lái xe an toàn. Thực tế cho thấy tai nạn giao thông xảy ra trên đường cao tốc thường thảm khốc và để lại hậu quả nặng nề cả về người, tài sản cá nhân, công trình giao thông cũng như tạo nên tâm lý e ngại khi lưu thông trên đường. Năm 2015 đã ghi nhận những vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng xảy ra trên các tuyến đường cao tốc mà nguyên nhân thuộc về chủ quan của người điều khiển phương tiện do thiếu hiểu biết cũng như kỹ năng, kinh nghiệm lái xe trên đường cao tốc như vượt quá tốc độ, không giữ khoảng cách an toàn, không chú ý quan sát khi lái xe... Điển hình:

Vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng xảy ra vào khoảng 3 giờ sáng ngày 28/9/2015, trên cao tốc Trung lương, tại km26, đoạn qua huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An khiến 02 người chết, 03 người bị thương và 05 xe ô tô bị hư hỏng nặng. Thời điểm trên, tài xế Trần Đức Cường (36 tuổi, ngụ Q.8) điều khiển xe tải BS: 63K – 4748 lưu thông trên cao tốc TP.Hồ Chí Minh - Trung Lương, hướng miền Tây về TP.Hồ Chí Minh. Đến địa điểm trên, tài xế Cường cho xe dừng sát vào lề. Cùng lúc này, xe khách BS: 67M - 1860 chở theo khoảng 40 khách lưu thông cùng chiều phía sau, không quan sát kỹ đã tông vào đuôi xe tải và đẩy xe này văng xa khoảng 20m về phía trước. Riêng chiếc xe khách bị mất lái lao sang chiều ngược lại, chúi đầu xuống vực. Phụ xe khách tử vong trong cabin. Hàng chục hành khách hoảng loạn, la hét. Khoảng 30 phút sau, trong lúc lực lượng chức năng đang xử lý hiện trường thì ba chiếc xe ô tô ( 1 xe khách, 1 xe 7 chỗ và 1 xe taxi) lưu thông hướng từ miền Tây lên TP.HCM đã không chú ý và tông liên tiếp vào xe tải bị tai nạn khiến 4 người trên xe 7 chỗ bị thương vong gồm: Hồ Hiếu Lộc (SN 1990) bị chấn thương cẳng chân trái; Hồ Ngọc Vũ (ba anh Lộc) bị thương nhẹ; Trần Thị Tám (mẹ anh Lộc) bị chấn thương đầu và bà Nguyễn Thị Sen (56 tuổi, tất cả cùng quê Vĩnh Long), bà Sen bị tử vong trên đường đưa đến bệnh viện).

Ảnh hiện trường vụ TNGT

 Để phòng tránh tai nạn giao thông, đảm bảo hành trình thông suốt, an toàn, người điều khiển phương tiện lưu thông trên đường cao tốc cần tuân thủ nghiêm chỉnh quy tắc giao thông, quy định của Luật giao thông đường bộ khi tham gia giao thông trên cao tốc:

- Khi vào đường cao tốc phải có tín hiệu xin vào và phải nhường đường cho xe đang chạy trên đường, khi thấy an toàn mới cho xe nhập vào dòng xe ở làn đường sát mép ngoài, nếu có làn đường tăng tốc thì phải cho xe chạy trên làn đường đó trước khi vào làn đường của đường cao tốc;

- Khi ra khỏi đường cao tốc phải thực hiện chuyển dần sang làn đường phía bên phải, nếu có làn đường giảm tốc thì phải cho xe chạy trên làn đường đó trước khi rời khỏi đường cao tốc;

- Không được cho xe chạy ở làn dừng xe khẩn cấp và phần lề đường;

- Không được cho xe chạy quá tốc độ tối đa và dưới tốc độ tối thiểu ghi trên biển báo hiệu, sơn kẻ trên mặt đường.

- Người điều khiển phương tiện phải cho xe chạy cách nhau một khoảng cách an toàn ghi trên biển báo hiệu: Khi mặt đường khô ráo, phương tiện lưu thông với tốc độ đến 60 km/h thì đảm bảo khoảng cách an toàn tối thiểu là 30m; tốc độ trên 60 km/h đến 80 km/h thì khoảng cách an toàn tối thiểu là 50m; tốc độ trên 80 km/h đến 100 km/h thì khoảng cách an toàn tối thiểu là 70m; tốc độ trên 100 km/h đến 120 km/h thì khoảng cách an toàn tối thiểu là 90m. Khi trời mưa, có sương mù, mặt đường trơn trượt, người lái xe phải điều chỉnh khoảng cách an toàn thích hợp lớn hơn khoảng cách an toàn ghi trên biển báo hiệu.

- Chỉ được dừng xe, đỗ xe ở nơi quy định; trường hợp buộc phải dừng xe, đỗ xe không đúng nơi quy định thì người lái xe phải đưa xe ra khỏi phần đường xe chạy, nếu không thể được thì phải báo hiệu để người lái xe khác biết.

Ảnh đường cao tốc

Ngoài ra, cần chú ý một số vấn đề sau:

- Xem bản đồ tuyến đường, đặc biệt là các đường nhánh, đường dẫn, nút giao, trạm dừng nghỉ, trạm cung cấp xăng dầu...; tìm hiểu lối ra gần nhất với nới mình đến để tránh việc “mua đường”.

- Kiểm tra kỹ thuật xe (lốp xe, mức xăng, dầu, nhiệt độ động cơ...) để tránh sự cố cho xe.

- Tập trung cao độ, chú ý quan sát, không làm việc riêng khi tham gia giao thông như nghe điện thoại, nhắn tin... Khi tập trung cao độ, người tham gia giao thông mới có thể xử lý kịp thời các tình huống bất ngờ xảy ra trên đường giao thông.

- Không nên lái xe vào ban đêm (khoảng từ nửa đêm đến 6h sáng hôm sau) trừ trường hợp bắt buộc, bởi khi đó người lái xe bị buồn ngủ, tầm nhìn hạn chế dẫn đến mất lái...

- Đảm bảo sức khỏe tốt, không lái xe khi đã uống rượu bia, sử dụng chất kích thích hoặc các loại thuốc có tác dụng ức chế (một số loại thuốc có thể ảnh hưởng tới khả năng lái xe như thuốc cảm cúm gây buồn ngủ..., do vậy cần thiết phải đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng).

- Đảm bảo chắc chắn mọi người trên xe đều đeo dây an toàn trong suốt hành trình, kể cả hàng ghế sau.

- Giảm tốc phù hợp, đặc biệt ở những khúc đường cong, chỗ đông xe, cho dù ở làn khác hoặc do điều kiện thời tiết (sương mù, mưa làm đường trơn ướt, giảm ma sát...)

Với việc hiểu rõ quy định của Luật giao thông đường bộ và nắm chắc những kỹ năng, kinh nghiệm trên thì người lái xe có thể yên tâm và lựa chọn tham gia giao thông trên đường cao tốc để đảm bảo an toàn, rút ngắn hành trình.

Phương Anh, Phòng Tuyên truyền